Zacznijmy od uporządkowania pojęć. Psycholog, psychiatra i psychoterapeuta to nie synonimy
Psycholog Może zajmować się diagnozą psychologiczną, badaniami naukowymi czy psychoedukacją. Sam dyplom psychologa nie oznacza, że ma on prawo albo umiejętności, aby prowadzić terapię psychologiczną. To wymaga nie tylko odrębnej wiedzy i umiejętności, ale także podporządkowania się kodeksowi etycznemu i odbycia pełnej psychoterapii własnej:
Psychoterapeuta Ukończył dowolne studia magisterskie. Przechodzi odrębne, podyplomowe, specjalistyczne 4-letnie kształcenie w zakresie prowadzenia psychoterapii, oraz nabywa wiedzę np. z psychopatologii, odbywa kilkaset godzin stażu w szpitalu psychiatrycznym, oraz, co bardzo ważne, przechodzi przez rzetelną psychoterapię własną. Psychoterapeuta, jeśli przyjmuje klientów, powinien także regularnie uczestniczyć w superwizji i przestrzegać kodeksu etycznego.
Psychiatra jest lekarzem. Jako jedyny spośród opisywanych przeze mnie specjalistów jest po studiach medycznych; i uzyskał specjalizację w psychiatrii. Ma więc kompetencje lekarskie, w tym dotyczące diagnostyki i farmakoterapii zaburzeń psychicznych. Psychiatra nie staje się psychoterapeutą wyłącznie dlatego, że jest psychiatrą. Jeśli psychiatra chciałby przyjmować pacjentów na psychoterapię, powinien przejść przez psychoterapię własną, ukończyć szkołę 4-letnią psychoterapii oraz poddawać się superwizji.
Jedna osoba teoretycznie może być jednocześnie psychologiem i psychoterapeutą albo psychiatrą i psychoterapeutą. Podobnie jak jedna osoba może być jednocześnie architektem i inżynierem. Albo kucharzem i piekarzem. Są to jednak odrębne zawody z osobną ścieżką kształcenia, i wymagające innych umiejętności.
Czy psychoterapeuta musi być magistrem psychologii?
Nie. „Psychoterapeutą w procesie kształcenia”, czyli psychoterapeutą-aplikantem zostaje osoba z wykształceniem wyższym będąca w podyplomowej, 4-letniej szkole psychoterapii, będąca w regularnej superwizji i co najmniej po drugim roku tej szkoły (i kontynuująca kształcenie). Psychoterapeuta w procesie kształcenia ma prawo już przyjmować klientów (a nawet jest do tego zachęcany) i ma prawo nazywać się psychoterapeutą – zwykle te uprawnienia wygasają z czasem.
Po ukończeniu szkoły psychoterapii kandydat/ka podchodzi o egzaminu organizowanego przez odpowiednie stowarzyszenie psychoterapeutyczne. Egzamin obejmuje wiele zagadnień teoretycznych, sprawdza umiejętności, a także wymaga obrony swojej pracy pisemnej. Po zdaniu egzaminu osoba otrzymuje certyfikat psychoterapeuty – i ten dokument ważny jest dożywotnio.
O co zapytać psychoterapeutę, jeśli chcesz sprawdzić jego rzetelność? Nie pytaj o mgr albo o certyfikat. Zapytaj o nazwisko superwizora, albo kiedy ostatnio uczestniczył w superwizji. Albo w psychoterapii własnej.
- opisałam stan na dziś (19.10.2026), respektując aktualne prawo polskie oraz reguły wypracowane przez polskie certyfikujące stowarzyszenia, zrzeszające psychologów, psychiatrów i psychoterapeutów